Sector
  • Havo bovenbouw
Vakgebied
  • Wiskunde B
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Handreiking

Opzet en indeling PTA

11-5-2015

​​​​​​​​​​​​​​​​​Hoe kan een PTA worden opgezet?

Het schoolexamenprogramma wordt vastgelegd in het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA). Daarin worden alle toetsen en opdrachten opgenomen die de leerlingen in het kader van het schoolexamen krijgen voorgelegd. Het is een juridisch document, dat de school elk jaar naar de inspectie moet sturen.
Het PTA is voor de leerling een belangrijk document waarin hij kan zien welke stof op welk moment wordt getoetst en aan welke eisen hij bij een bepaalde toets moet voldoen. 
Leerstof die niet wordt beschreven in het PTA, mag geen onderdeel zijn van een schoolexamentoets.

De gewenste detaillering in de beschrijving van de onderdelen van het PTA wordt op schoolniveau aangegeven. Het PTA is een raamdocument en daarom verdient een korte typering en een globale omschrijving van de vakinhoud de voorkeur boven een gedetailleerde beschrijving, die kan leiden tot knelpunten voor leerlingen en docenten en zelfs een officiële wijziging van het PTA tot gevolg kan hebben. De vakinhoud voor (een deel van) een schriftelijke toets kan in het PTA globaal aangegeven worden, bijvoorbeeld door de hoofdstukken van de gebruikte methode op te sommen. Dat geeft de leerlingen al veel duidelijkheid. In een studiewijzer kan de leerling dan gedetailleerder zien om welke onderdelen het in de toets gaat (pagina's, opgaven, en eventueel andere bronnen).
Ter verantwoording is het aan te bevelen om, naast het noemen van de stof d.m.v. hoofdstukken, in het PTA aan te geve​​​n op welke (sub)domeinen van het examenprogramma deze hoofdstukken betrekking hebben.

Waarmee moet dan rekening worden gehouden?

Volgens artikel 31 lid 2 van het Eindexamenbesluit vwo-havo-mavo-vbo dient het PTA jaarlijks vóór 1 oktober te worden vastgesteld en moet het in elk geval betrekking hebben op het desbetreffende schooljaar. Zie voor de actuele tekst van het Eindexamenbesluit in het Examenblad. Kies het juiste jaar.
Als er na 1 oktober nog wijzigingen in het PTA aangebracht (moeten) worden, moeten die ter goedkeuring aan de inspectie worden voorgelegd.

Schoolexamenprogramma's mogen op maat worden gemaakt. In het examenprogramma staat dat als volgt beschreven: indien het bevoegd gezag daarvoor kiest: andere vakonderdelen, die per kandidaat kunnen verschillen. Denk daarbij aan het opnemen van een Olympiade, deelname aan een (buitenschoolse) wedstrijd, het kiezen van een eigen keuzeonderwerp, het uitvoeren van een project, het volgen van colleges op een universiteit, enzovoort. Deze activiteiten moeten dan wel in zijn/haar PTA beschreven staan.

Aan welke voorwaarden moet worden voldaan?

In het PTA moeten in ieder geval de volgende onderdelen worden opgenomen:

  1. De periode waarin en het tijdstip waarop iedere schoolexamentoets wordt afgenomen.
    Het is onverstandig om een precieze datum (en tijdstip) te noemen omdat men hieraan gehouden is.
    Soms wordt er vanuit de school (visie, organisatie, …) aangegeven wanneer toetsen plaatsvinden. Bijvoorbeeld: de school heeft besloten om in de eindexamenklas drie (of vier) toetsperioden te reserveren. Of: er worden alleen PTA-toetsen gegeven in de examenklassen.
  2. Een beschrijving van de leerstof van elke schoolexamentoets. Controleer of in elk geval de domeinen, die volgens het examenprogramma getoetst moeten worden in het SE, ook daadwerkelijk in het PTA zijn opgenomen.
    Naast de verplichte onderdelen kunt u andere onderwerpen, niet noodzakelijk uit het examenprogramma, opnemen in het schoolexamen. De mogelijkheden om het PTA een eigen (school)karakter te geven zijn dus ruim.
  3. De vorm van elke schoolexamentoets.
    Geef bij elke toets de vorm ervan aan: schriftelijk, praktische opdracht (of een variant), mondeling, …..
    De sectie cq. de school kan zelf beslissen over de verdeling (en daarmee samenhangend: de weging) van de leerstof over de verschillende (typen) toetsen. Er zijn geen voorschriften met betrekking tot de vorm waarin toetsen moeten worden aangeboden.
  4. De weging van elke schoolexamentoets. Zie verder op in dit hoofdstuk​.
  5. De duur van elke schoolexamentoets.
    Voor de duidelijkheid is het handig de duur van de toets aan te geven in minuten.
    Bij praktische opdrachten kunt u er voor kiezen om een eerste (voorlopige?) en een tweede (definitieve?) inleverdatum te vermelden.
  6. De herkansbaarheid van elke schoolexamentoets.
    De school kan de herkansingsregeling in het algemene, voor alle leerlingen geldende, deel van het examenreglement opnemen, mits daarover geen interpretatieverschillen kunnen ontstaan. Vaak komt het voor dat bijvoorbeeld praktische opdrachten niet herkansbaar zijn. Dat moet dan in het PTA duidelijk worden vermeld.